Category Archives: gorkaazk

Problemetan oinarritutako ikaskuntza

Problemetan Oinarritutako Ikaskuntza
Gaileta pakete bateko osagaien taula zoomarekin handituta

Gaileta pakete bateko osagaien taula zoomarekin handituta

Begiratu argazkia adi-adi eta erantzun:

  1. Gaileta horiek badute azukrerik? (BAI/EZ).
  2. Gaileta horien azukrea, ehunekotan, zein da? (% 4 / % 35,45).
  3. Gaileta horien karbohidratoak, ehunekotan, zein da? (% 3 / % 67,27).
  4. Gaileta horien konposizioan zer dago gehiago, karbohidratoetatik ala azukretik?
  5. Nola jakin dezakezu gaileten konposizioa?
Elikagaien etiketak
  • Zein tamainako letra-tipoa da legeak onartzen duen txikiena?
  • Zeintzuk hizkuntzatan onartzen dira elikagaien etiketak?
  • Zer adierazten du elikagai baten etiketak “energia” hitza adierazten duenenean? Balio energetikoa?
  • Zer adierazten du elikagai baten etiketak “azukre gehigarririk gabekoa” adierazten duenenean?
  • Zer adierazten du elikagai baten etiketak”light” adierazten duenenean?
  • Zer adierazten du elikagai baten etiketak”X gabe” adierazten duenenean?
  • Zer adierazten du elikagai baten etiketak”X gutxi” adierazten duenenean?
  • Lipidoak, koipeak, koipe aseak (saturadas)… Zabaldu eremu semantikoa.
  • Gluzidoak, glukosa, fruktosa, sakarosa… Zabaldu eremu semantikoa.
  • Zeintzuk dira diferentziak karbono hidratoak edo karbohidratoak, azukre edota gluzidoen artean?
  • Zer adierazten du elikagai baten etiketan “natural” edota “ekologiko” hitzak?

Proposamena: elkartu ditzagun etxetik ekarritako zenbait elikagairen etiketak eta konpara ditzagun. Noraino ulertzen dira etiketa horiek? Zer ez da ulertzen? Zer proposatuko zenuke etiketak ulergarriagoak izateko? Zer debekatuko zenuke?

 

Bazenekien? Legez etiketaren letrek 0,90 milimetrokoak izan behar dutela gutxienez?

Bazenekien? Azukre hitza saihesteko zenbat sinonimo erabiltzen dituen elikagai-industriak? (sirope, jarabe, ezti, gluzido, sakarosa, destrosa, fruktosa, azukre beltzaran, kañako azukrea, azukre inbertitua…

Wikipedia erabiliz jolas bat

Wikipedian hainbat testu tipo topa daitezke: azalpen testuak, biografiak, filmen sinopsiak… Erabiltzen diren gaiak ere ez dira gutxi: zientziak, teknologia, matematika, historia, filosofia, geografia, zinema, literatura…

Wikipediako artikuluak astiro-astiro irakur daitezke, arreta osoz, edo oso gainetik, azaletik, azkar-azkar, informazio jakin baten bila besterik gabe… Azkeneko irakurketa mota horri skimming & scanning deitzen zaio ingelesez.

Azken honi euskaraz azkar irakurtzea edo eskaneatzea esaten diogu. Begiak azkar-azkar igarotzen dira testuen gainetik, zerbaiten bila, baina ikusten dituzten hitz gehienak deskodifikatu gabe.

Gure jolas honetan horixe egingo dugu. Wikipedian informazioa bilatu, artikulutik artikulura ibiliko gara, baina artikuluak sakon aztertu eta irakurri gabe.

  • Ikasleak taldeka kokatuko ditugu.

    Sestaoko ikasle batzuk bertoko KZgunean, ordenagailuak partekatzen. Ikasteko eta, batez ere, jolasteko prest. (Argazkigilea: Iñaki LL. via Wikimedia Commons)

Erronka izango da artikulu batetik beste artikulu batera dagoen bidea, esteken bidez, bilatzea.

  • Denbora mugatua emango dugu. Euskarazko Wikipediarekin gutxienez hiruzpalau minutu behar izaten dira gai aldetik oso urruti dauden artikuluak esteken bidez lotzeko. Ingelesezko Wikipedian denbora gutxiago beharko da, artikuluetan esteka gehiago daudelako.

Bi erronka mota:

  • ea nork, zein taldek, lotuko dituen lehenago bi artikulu, hau da, ea nork lotuko dituen bi artikuluak esteken bidez denbora gutxiago erabiliz. Ea zein taldek burutzen duen azkarrago, denbora gutxiago erabiliz, abiapuntutik helmugarainoko bidea.
  • ea nork, zein taldek, behar izan dituen urrats gutxiago, klik gutxiago, artikulu batetik bestera iristeko. Ea nork, (zein taldek, denbora jakin batean, aurkitzen duen abiapuntutik helmugarainoko biderik laburrena.

Adibidea:

Ea nork lotzen dituen azkarrago eta esteka gutxiago erabiliz bi artikulu hauek:

Bukaeran denbora neurtzeaz gain nabigatzailearen historia-orria erakutsi beharko da ea zenbat klik egin diren.

  • Kronometroak martxan!

Nik neuk esperimentua egin eta hauxe izan da ene ibilbidea: Shakespeare > Cervantes > Palermo > Sizilia > Sumendi.

(Ez dut esango zenbat minutu eta zenbat segundo behar izan ditudan ibilbidetxoa egiteko. Ez dut ene burua barregarri utzi nahi 😉 )

Irakurketa azkarra

Jolas honetan informazioa bilatzen eta irakurketa azkarra eta azalekoa egiten trebatu egiten gara. Norberak dauzkan ezagupenek asko laguntzen dute. Etengabe dakizuna eta imajinatzen duzuna jartzen duzu jokoan. Intuizioa esaten diote batzuek.

Nik uste nuen Shakespeare artikuluan aipatzen ziren lekuetan sumendirik ez dagoela. Artikuluan Cervantes ikusi eta agian sumendiak dituen lekuak aipatuko zirelakoan, hortxe klik egin. Intuizioz. Cervantesen artikuluan Palermo ikusi eta Italiako hegoaldean sumendirik badagoela jakin… Palermo artikuluan bertan klik egin, hortxe Sizilia aipatu, bertan klik eta Sizilian sumendi hitza urdinez, bai horixe! Eureka!

Bide laburragorik topatuko? (Blogaren erantzunetan uztea duzu 😉

 

Nola atera armairutik 500.000 euskaldun

Gustatzen zaizkit Imanol Epelde Pagolak partekatzen dituen audioak eta bideoak.

 

Nola erabili LibreOffice 5.2 euskaraz

Gure ikastetxean gaztelaniazko Windows sistema zahar batekin aurrera egin behar dugu. Nabigatzailea eta Bulegoko aplikazio-pakete bat behintzat instalatzea dugu:

 

Azkue Foundation

Badago gure herrian izena ingelesez ezarri ez
duen fundazio bat. Harrituko zarete, bai,
baina badago: Azkue fundazioa.

Klaro, euskararen alde egiteko
xedea izanik, ez ziren nonbait ausartu izen
cool bat ezartzen. The Basque Foundation to
Promote the Basque Language, esate
baterako, hau da: The BFPBL.

Baina ez, izen garden eta
nazioarteko bat hautatu beharrean, ingelesez,
ohi bezala, inork gutxik gogoratzen duen
lekeittiar kankailu baten izena hartu zuten.
Besterik gabe: Azkue Fundazioa. Munduak
axola izango balu nor izan ote zen On
Resurrección María hura!
Hortxe zeuzkaten eredu anitz:
Basque Culinary Center, Urdaibai Bird
Center, Donostia International Physics
Center, Bilbao Exhibition Center! Izen mundialak!

Ez. Azkue fundazioa. Labur. Apal.
(Euskalduna, hitzez labur ekintzez luze).

Aitortu behar zaie gauza sano
majuak egiten dituztela. Euskararen Etxea
atondu dute San Inazio gure patroi handiaren
izena daraman auzoan. Gainera webgune
txukun bat eta app are txukunago batzuk ere utzi
dizkigute Euskal Blogosferan muxu truk. Edo
gure zergen truk, berdin dio.

http://www.azkuefundazioa.eus/

Karma aldizkarirako idatzia. 2016ko ekainean.

Nola landu hizkuntza jarrerak ikastetxeetan

Oreka

Desideratum. Ez dezadan ene oreka txikikeria batengatik galdu.

Doaneko biltegiratze guneak – pendrive beharrean Lainoa

Gure fitxategiak (dokumentuak, audioa, bideoak, argazkiak, etab.) etxeko ordenagailuko edo beste gailuetako disko gogorrean gordetzeaz gain, Lainoan, Sarean, Interneten gorde ditzakegu. Hona hemen bilaketa azkar batean topatu ditudan biltegiratze zerbitzu batzuk.

Astirik ez xehetasunak aztertzeko, pribatutasun kontuak begiratzeko-eta. Fitxategiak eta karpetak partekatzeko baldintzak konparatzeko-eta, astirik ez. (Norbaitek iruzkinak utziz gero, mila esker).

Zerbitzu hauen erabiltzaileak jakin behar du:

  • Pribatutasuna ez dagoela ziurtatuta. Zerbitzu batzuek zifratze sistemak erabiltzen dituztela adierazten dute, beste batzuek…
  • Zerbitzu hauetako batzuk, hemendik denbora batera, desagertu egingo dira (esate baterako Ubuntu One desagertu zen legez)

Gure fitxategiak, asko estimatzen baditugu, hiruzpalau tokitan gordetzea hobe. Nork: Alan Lorenzo – CC BY-SA 3.0

Alfabetikoki:

  1. 4Shared
  2. Adrive
  3. Amazon Cloud Drive
  4. Bitcasa
  5. Box
  6. CloudMe
  7. Copy by Barracuda
  8. Cubby by LogMeIn (LinkedIn taldekoa?)
  9. CX
  10. Dropbox Pribatutasun eta ziurtasun gehiago lortzeko boxcryptor erabil daiteke.
  11. ElephantDrive
  12. Fiabee
  13. Filesanywhere
  14. GetSync (Lehen BitTorrent Sync) Sistema honekin Internet, Lainoa, saihetsi egiten da P2P sistemari esker
  15. Google Drive (Google kontua duten guztientzat esku-eskura)
  16. HiDrive
  17. Hive
  18. hubiC
  19. iCloud (Apple)
  20. Idrive
  21. Mediafire
  22. Mega (Megaupload erretaren errautsetatik berreraikia by Kim Dotcom) Nabigatzailea euskaraz daukagunez Mega euskaraz topatu dugu.
  23. OneDrive (Lehen SkyDrive) by MicroSoft. Linux erabiltzailea naizelako, ziur aski, problemak izan ditut doaneko izena emateko gunera ailegatzeko).
  24. Open Drive
  25. Popoplug
  26. Shared
  27. Spideroak
  28. SugarSync (garestia)
  29. SurDoc
  30. TeamDrive
  31. TFolder 1TB doan eskaintzen dute! (Kritika onak irakurri ditut baina ez daukat erreferentzia zuzenik).
  32. Tresorit
  33. Wuala by LaCie

 

Erabili ditudan iturri batzuk:

Eredu didaktikoa

Harrigarria egiten zait honelako ‘txapek’ oraindik ere horrelako arrakasta daukatela ikustea. Nik ikasle garaietan ezin nituen horrelako sermoiak jasan. Ez dut uste TDAH edo horrelakorik nuenik baina morroi baten ordu eta erdiko bakarrizketa jasateko motibazio handia behar da eta nik ez nuen.

Unibertsitatetik pasatu nintzenean horrelako txapak ez entzutearren ikasgelan denbora gutxi ematen nuen.

Horrelako bideo bat entzuterakoan, hirugarren, laugarren minuturako ZZZzzzzz iruzkina idazteko gogoa izaten dut.

Gure gizonak botatzen dituen errezetak ez ditut komentatuko ere egingo. Tira. Begi bistako ohiko kontuak… Baina gizonak erakusten duen eredua didaktikoak bere mila hitz beste balio du: betiko eskola magistral aspergarriena. Doinu errepikakor hipnotikoa. Diapositiba bakar bateko diapositiba aurkezpena: teknologiaren erabilpen harrigarria!

Nire kezkak, irakasle legez, gizon horrek botatzen dituen ideietatik oso urruti daude. Egia esan, gizon horrek erakusten duen eredutik ahalik eta urrutien kokatu nahi nuke neure burua. Ikasleek gehiago hitz egin beharko lukete eta irakasleak gutxiago, nik uste. Irakasleak erabateko protagonismo horri uko egin beharko lioke ikasleen mesedetan.

Baina nire kezka hauxe da. Ikasle nerabeak talde txikietan antolatuz gero, nekez erabiliko dute ikasi behar duten hizkuntza, benetan hizkuntza hori ikasteko gogo handiegirik ez dutelako. Edo nekez erabiliko dute ikasi behar duten hizkuntza, hizkuntza horretan aritzeak lotsa ematen dielako. Edo.

Gure gixonaren sermoi horiek eltxo baten burrunba belarri ondoan baino okerrago dira ene belarrientzat. Edo okerrago oraindik; Mikel Erentxunen musika bezalako zerbait dira ene belarrientzat: oso jasangaitz.

Baina bideoaren bisita kopurua ikusita eta hainbeste erpuru gora ikusita: arraroa ni neu.

Oraindik ere klaseak eman behar? Lezioak eman behar?

2 modelos profe (Via Ana Basterra)

Erronkariko uskararen heriotzaren urteurrena

Aurreko batean irakurri genuen Ortzadar gehigarrian:

Otsailaren 23an, 23 urte beteko dira Fidela Bernat hil eta Erronkariko uskararen azken oihartzunak behin betiko isildu zirela. […]  Erronkarieraren desagerpena dugu, seguru aski, behialako euskalkien azkentzearen eredurik garbiena, baina gaur egungo teknologia berriek aukera aparta eskaintzen digute Fidelaren eta galdutako edo galtzeko zorian diren mintzamolde horietako jatorrizko azken euskaldunen ahotsak entzuteko.
·
Nafarroako fonotekan makina bat grabazio entzun daitezke, traskripzio eta guzti, eta bilatzailean “Fidela Bernat erronkarieraz” idatziz gero, Erronkariko azken euskaldunaren bideo bat edo beste ere topa dezakegu. Bideo horietako batean, Fidelak erronkarierarekiko harrotasuna erakusten du: “Guziek erraitan dein eta nik ez diar entelegatan deus ere, eta hek entelegatan dein guzia enia. Nola da kori? Pues enia dion klaroago”. Hil aurretik, jaiotzear zegoen birlobari euskara irakasteko eskatu omen zion Fidelak bere ilobari.